Co należy wiedzieć przed złożeniem wniosku o dozór elektroniczny?

Prawo karne wykonawcze przewiduje możliwość odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności w Systemie Dozoru Elektronicznego (SDE). To wygodna alternatywa dla klasycznej kary więzienia, ponieważ pozwala na realizowanie obowiązków zawodowych, a także spędzanie czasu z rodziną. Kto i na jakich warunkach może skorzystać z Systemu Dozoru Elektronicznego?

Czym jest System Dozoru Elektronicznego?

System Dozoru Elektronicznego to instytucja uregulowana przepisami kodeksu karnego wykonawczego. SDE polega na możliwości odbywania przez skazanego kary pozbawienia wolności poza murami więzienia. Działanie dozoru elektronicznego polega niejako na złagodzeniu izolacyjnej funkcji kary, ponieważ skazany może normalnie pracować, widywać się ze znajomym i brać udział w innych czynnościach życia codziennego. Jego miejsce pobytu jest jednak monitorowane przez specjalny lokalizator montowany zwykle na kostce lub nadgarstku.

Należy pamiętać, że System Dozoru Elektronicznego nie jest karą, ani środkiem karnym, ale sposobem realizacji już nałożonej sankcji. Zgodnie z art. 43b §3 kodeksu karnego wykonawczego w SDE można kontrolować:

• przebywanie przez skazanego w określonych dniach tygodnia i godzinach we wskazanym przez sąd albo komisję penitencjarną miejscu (tzw. dozór stacjonarny),
• bieżące miejsce pobytu skazanego, niezależnie od tego, gdzie skazany przebywa (tzw. dozór mobilny),
• zachowywanie przez skazanego określonej minimalnej odległości od osoby wskazanej przez sąd (tzw. dozór zbliżeniowy).

Karę pozbawienia wolności wykonuje się, jako dozór stacjonarny. Środki karne i środki zabezpieczające mogą być wykonywane, jako dozór mobilny albo dozór zbliżeniowy.

Kto może ubiegać się o dozór elektroniczny?

O odbycie kary w systemie SDE może wnioskować zarówno osoba, która jeszcze nie zaczęła odbywania kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym, jak i ta, która już – mówiąc kolokwialnie – siedzi w więzieniu pod warunkiem, że nie stoi to w sprzeczności z względami bezpieczeństwa i stopniem demoralizacji skazanego. Dodatkowo niezbędne jest kumulatywne spełnienie warunków, o których mowa w art. 43la §1 kodeksu karnego wykonawczego:

1. wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i 6 miesięcy albo w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy, a nie zachodzi wobec niego m.in. recydywa szczególna wielokrotna, a także w przypadku gdy skazany nie uczynił sobie z popełniania przestępstw stałego źródła dochodu;
2. odbywaniu kary pozbawienia wolności w Systemie Dozoru Elektronicznego nie stoją na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary (w szczególności chodzi o cel resocjalizacyjny),
3. skazany posiada określone miejsce stałego pobytu,
4. osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły uprzednią, pisemną zgodę na SDE,
5. na realizację SDE pozwalają warunki techniczne, w szczególności zaś liczba i zasięg dostępnych nadajników i rejestratorów oraz możliwości organizacyjne ich obsługi.

Zasadniczo SDE jest więc przeznaczone dla osób, które dopuściły się czynu zabronionego o relatywnie niskim ciężarze gatunkowym. Dla osób, które popełniły poważne przestępstwo, jest to instytucja niedostępna. Trzeba też pamiętać, że jednym z warunków zastosowanie SDE jest techniczna możliwość stosowania odbiornika w miejscu pobytu skazanego. To zaś zależy m.in. od siły sygnału komórkowego.

Jak wygląda odbywanie kary pozbawienia wolności w Systemie Dozoru Elektronicznego?

Skazany powinien przebywać przez cały okres wykonywania kary lub środka karnego w miejscu wskazanym przez sąd lub komisję penitencjarną. Stosownie do art. 43na kodeksu karnego wykonawczego sąd lub komisja określają jednak przedziały czasu w ciągu doby i poszczególnych dni tygodnia, w których skazany ma prawo się oddalić z miejsca stałego pobytu lub innego wskazanego miejsca na okres nieprzekraczający 12 godzin dziennie. Ustawodawca zawarł w przepisie listę przykładowych powodów, dla których skazany może opuścić miejsce zamieszkania, ale warto pamiętać, że ta lista nie ma charakteru wyczerpującego. Tymi celami są m.in.:

• świadczenie pracy,
• wykonywanie praktyk religijnych lub korzystania z posług religijnych,
• sprawowanie opieki nad osobą małoletnią, osobą niedołężną lub chorą,
• kształcenie i samokształcenie oraz wykonywania twórczości własnej,
• korzystanie z urządzeń lub zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych,
• komunikowania się z obrońcą, pełnomocnikiem,
• utrzymywanie więzi z rodziną,
• korzystanie z opieki medycznej lub udział w terapii,
• dokonywanie niezbędnych zakupów.

Innymi słowy, korzystając z SDE skazany może udać się np. na zakupy, do lekarza lub na siłownię. Nie może jednak już wyjechać na urlop. Konieczne jest także wypełnianie szeregu obowiązków, w tym nieprzerwane noszenie nadajnika.

Jak złożyć wniosek o SDE?

Sąd wyraża zgodę na SDE wyłącznie na wniosek, który z reguły składa skazany lub jego obrońca. Sądem właściwym do rozpoznania podania jest wydział penitencjarny sądu okręgowego właściwego dla miejsca pobytu skazanego. Wniosek najłatwiej złożyć na formularzu udostępnionym na stronie www przez właściwy sąd okręgowy.

Do pisma należy załączyć m.in. zgody pełnoletnich osób współzamieszkujących, numer telefonu oraz sygnaturę akt sądu karnego, który wydał wyrok skazujący. Kluczowym elementem podania jest jego uzasadnienie, w którym należy przekonać sąd, że wyrażenie zgody na SDE będzie właściwą decyzją. Na ewentualną odmowę przysługuje zażalenie.

Czym skutkuje naruszenie zasad Systemu Dozoru Elektronicznego?

Naruszenie zasad wykonywania SDE może skutkować uchyleniem prawa do odbywania kary pozbawienia wolności w innym miejscu, niż więzienie. Taką możliwość przewidują przepisy art. 43zaa i 43zab kodeksu karnego wykonawczego. W razie uchylenia SDE skazany będzie musiał odbyć resztę kary w zakładzie karnym.

Zespół Kancelarii KDWP od lat wspiera osoby skazane na karę pozbawienia wolności w uzyskiwaniu zgody na dozór elektroniczny. W imieniu naszych klientów składamy wnioski i zażalenia na postanowienie. Skontaktuj się z nami i sprawdź, jak możemy Ci pomóc!